सन् १७७६ जुलाई ४ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाले बेलायती शासनबाट स्वतन्त्र भएको घोषणा गर्यो। यही ऐतिहासिक दिनको स्मरणमा प्रत्येक वर्ष जुलाई ४ लाई स्वतन्त्रता दिवसका रूपमा मनाइन्छ। सन् २०२६ मा अमेरिकाले आफ्नो स्वतन्त्रताको २५०औँ वर्ष मनाइरहेको छ। यस अवसरमा देशभरि भव्य परेड, सांगीतिक कार्यक्रम, सांस्कृतिक उत्सव तथा आकर्षक आतिशबाजीका कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन्। न्यूयोर्क, वासिङ्टन डी.सी., फिलाडेल्फिया, बोस्टन, शिकागो, लस एन्जलस, ह्युस्टन लगायतका अधिकांश शहरहरू उत्सवमय बनेका छन्।
अमेरिकाको इतिहास हेर्दा, यो भूभागमा हजारौँ वर्षदेखि विभिन्न आदिवासी समुदायहरू बसोबास गर्दै आएका थिए। सन् १४९२ मा क्रिस्टोफर कोलम्बसको यात्रापछि युरोपेली शक्तिहरूले उत्तर अमेरिकातर्फ आफ्नो विस्तार बढाए। त्यसपछि बेलायत, फ्रान्स, स्पेन तथा अन्य युरोपेली राष्ट्रहरूले यहाँ उपनिवेश स्थापना गरे। बेलायती उपनिवेशहरूमा करको भार, राजनीतिक अधिकारको अभाव तथा औपनिवेशिक शासनप्रति बढ्दो असन्तुष्टिका कारण स्वतन्त्रताको आन्दोलन सुरु भयो। अन्ततः सन् १७७६ जुलाई ४ मा स्वतन्त्रताको घोषणा गरियो र त्यसपछि भएको युद्धपछि अमेरिका एक स्वतन्त्र राष्ट्रका रूपमा स्थापित भयो।
स्वतन्त्रतापछि अमेरिकाले संविधान निर्माण गर्यो, लोकतान्त्रिक संस्थाहरूलाई बलियो बनायो र संघीय शासन प्रणालीलाई व्यवस्थित रूपमा विकास गर्यो। औद्योगिक क्रान्ति, रेलमार्गको विस्तार, कृषि विकास, वैज्ञानिक अनुसन्धान, प्रविधि, शिक्षा तथा उद्यमशीलताको माध्यमबाट अमेरिका विश्वकै अग्रणी आर्थिक शक्तिका रूपमा स्थापित भयो। आज विश्वका धेरै ठूला प्रविधि कम्पनी, अनुसन्धान संस्था, विश्वविद्यालय तथा वित्तीय केन्द्रहरू अमेरिकामै रहेका छन्। विशाल सडक सञ्जाल, आधुनिक विमानस्थल, रेल सेवा, स्वास्थ्य सेवा तथा सूचना–प्रविधिको क्षेत्रमा अमेरिकाले उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ।
अमेरिकाको सफलताको एउटा प्रमुख आधार लोकतान्त्रिक मूल्य, कानुनी शासन, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनप्रतिको सम्मान हो। संसारभरका प्रतिभाशाली मानिसहरू अध्ययन, अनुसन्धान, व्यवसाय तथा रोजगारीका लागि अमेरिका पुग्ने गरेका छन्। यही विविधता अमेरिकाको ठूलो शक्ति पनि हो।
यद्यपि, कुनै पनि राष्ट्र पूर्ण हुँदैन। आर्थिक समृद्धिसँगै अमेरिका सामाजिक चुनौतीहरूबाट पनि मुक्त छैन। समाजमा आय असमानता, लागुऔषध दुरुपयोग, बन्दुक हिंसा, पारिवारिक विखण्डन, मानसिक स्वास्थ्यका समस्या तथा राजनीतिक ध्रुवीकरण जस्ता विषयहरू आज पनि बहसका केन्द्रमा छन्। यस्ता चुनौतीहरूलाई समाधान गर्न सरकार, नागरिक समाज र आम नागरिकको साझा प्रयास आवश्यक छ।
मेरो विचारमा अमेरिका भौतिक पूर्वाधार, विज्ञान र प्रविधिमा अत्यन्त विकसित राष्ट्र भए पनि नैतिक शिक्षा, सामाजिक उत्तरदायित्व र व्यवहारिक जीवनमूल्यको क्षेत्रमा अझ निरन्तर सुधार आवश्यक छ। स्वतन्त्रताको अर्थ केवल अधिकार प्राप्त गर्नु मात्र होइन, जिम्मेवारीपूर्वक त्यसको प्रयोग गर्नु पनि हो। नागरिकमा अनुशासन, पारिवारिक मूल्य, सामाजिक सद्भाव, सहिष्णुता र मानवताप्रतिको सम्मान अझ सुदृढ हुन सके अमेरिकाको लोकतन्त्र अझ प्रभावकारी बन्न सक्छ।
विश्वमा लोकतन्त्रको प्रेरणादायी उदाहरण मानिने अमेरिकाले आगामी दिनमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता, स्वच्छ ऊर्जा, अन्तरिक्ष अनुसन्धान, स्वास्थ्य विज्ञान, साइबर सुरक्षा तथा हरित प्रविधिमा नेतृत्वदायी भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, मानव अधिकार, अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग, विश्व शान्ति तथा लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको सुदृढीकरणमा पनि अमेरिकाले सकारात्मक योगदान दिने आशा विश्व समुदायले गरेको छ।
२५० वर्षको इतिहासले अमेरिकालाई एउटा महत्त्वपूर्ण शिक्षा दिएको छ। राष्ट्रको बल केवल आर्थिक समृद्धिमा मात्र होइन, लोकतान्त्रिक संस्थाको मजबुती, कानुनी शासन, नागरिक चेतना, नैतिक मूल्य र सामाजिक एकतामा पनि निर्भर हुन्छ। भविष्यको अमेरिका प्रविधिमा मात्र होइन, मानवता, समावेशिता, सामाजिक न्याय र उत्तरदायी नागरिकताको क्षेत्रमा पनि विश्वका लागि प्रेरणादायी बन्न सकोस् भन्ने शुभकामना व्यक्त गर्न सकिन्छ।
स्वतन्त्रताको २५०औँ वर्ष पूरा गर्नु कुनै सामान्य उपलब्धि होइन साथै यो इतिहासको सम्मान गर्ने, वर्तमानको मूल्याङ्कन गर्ने र भविष्यको स्पष्ट मार्ग तय गर्ने अवसर पनि हो। अमेरिकाले विगतका सफलताबाट प्रेरणा लिँदै आफ्ना कमजोरीहरू सुधार गर्न सकेमा आगामी शताब्दीहरूमा पनि लोकतन्त्र, नवप्रवर्तन, समृद्धि र विश्व सहकार्यको अग्रणी राष्ट्रका रूपमा आफ्नो पहिचान कायम राख्न सक्नेछ।